Yabancı çalışma izni değerlendirme kriterleri, başvuru formu doldurulmadan önce işverenin mali yapısı, Türk çalışan sayısı, yabancıya verilecek görev ve ücret ile sektör özelindeki şartların birlikte kontrol edilmesini gerektirir. Dosyanın eksiksiz olması tek başına yeterli değildir; beyanların birbirini desteklemesi ve başvurunun doğru istisna veya özel kriter kapsamında hazırlanması gerekir.
Hızlı cevap: Bilanço esasına tabi genel bir işyerinde kural olarak her yabancı için en az beş Türk vatandaşı istihdamı aranır. Faaliyetteki işyerinin ayrıca en az 500.000 TL ödenmiş sermaye, 8.000.000 TL net satış veya 150.000 ABD doları ihracat ölçütlerinden birini karşılaması gerekir. Ücret eşiği ise yabancının görevine göre brüt asgari ücretin 1 ila 5 katı arasında değişir. Sektör, yabancının statüsü ve işyerinin niteliği nedeniyle farklı kurallar veya istisnalar uygulanabilir.
Çalışma izni kriterleri neden başvurudan önce incelenmeli?
Çalışma izni, yalnızca yabancı çalışana ait bir belge değildir; başvuru işveren, işyeri ve görev bilgileriyle birlikte değerlendirilir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, genel kriterlerin yanında sektör, meslek veya iş temelinde özel kriterler de uygular. Bu nedenle bir başka işletmede olumlu sonuçlanan dosyayı örnek almak doğru bir yöntem değildir.
Başvuru sürecinin genel adımlarını görmek için 2026 yabancı çalışma izni rehberini; işveren özelinde destek kapsamını değerlendirmek için ise çalışma izni danışmanlığı hizmetini inceleyebilirsiniz. Bu yazı, genel başvuru anlatımını tekrarlamak yerine başvuru öncesi uygunluk kararına odaklanır.
Genel değerlendirme kriterleri: temel tablo
| Kriter | Genel eşik | İşverenin kontrol edeceği kanıt |
|---|---|---|
| İstihdam | Her yabancı için en az 5 Türk vatandaşı | Güncel SGK çalışan kayıtları ve işyeri bazlı sayı |
| Mali yeterlilik | 500.000 TL sermaye veya 8.000.000 TL net satış veya 150.000 USD ihracat | Ticaret sicili, bilanço, gelir tablosu veya ihracat belgeleri |
| Ücret | Göreve göre brüt asgari ücretin 1-5 katı | İş sözleşmesi, görev tanımı ve ücret beyanı |
| Sektör/meslek | Faaliyet alanına göre özel şart veya muafiyet | Faaliyet belgesi, ön izin veya mesleki yeterlilik belgesi |
Tablodaki eşikler Bakanlığın güncel genel kriterlerinin özetidir. Örneğin son yıl net satışı 50.000.000 TL veya daha fazla olan işyerlerinde, ilk beş yabancıya kadar istihdam kriteri uygulanmaz. Ancak bu durum çalışma izninin otomatik verileceği anlamına gelmez; diğer koşullar ve uluslararası işgücü politikası değerlendirmesi devam eder.
İşverenler için 7 adımlı ön kontrol
1. İşyerinin mali yeterlilik yolunu belirleyin
Faaliyetteki bilanço esasına tabi işletme için üç alternatiften hangisinin kullanılacağını baştan seçin: ödenmiş sermaye, net satış veya ihracat. Yeni kurulan ve henüz yıl sonu bilançosu bulunmayan işyerinde ödenmiş sermayenin en az 500.000 TL olması gerekir. Belgelerdeki dönem, unvan ve vergi numarası bilgilerinin başvuru hesabıyla aynı olduğundan emin olun.
2. Türk çalışan sayısını işyeri bazında doğrulayın
Genel kural, istihdam edilmek istenen her yabancı için en az beş Türk vatandaşının bulunmasıdır. Birden fazla şube veya sicil varsa çalışan sayısını yanlış işyeri üzerinden değerlendirmeyin. Dönemsel giriş-çıkışların başvuru tarihindeki görünümü etkileyebileceğini dikkate alın. İşgücü ihtiyacı henüz aday seçimi aşamasındaysa yabancı personel seçme ve yerleştirme süreci ile izin uygunluğunu paralel planlamak sonradan görev değişikliği riskini azaltır.
3. Görev tanımı ile ücret eşiğini eşleştirin
Bakanlığın genel ücret kriterine göre üst düzey yönetici ve pilotlarda brüt asgari ücretin 5 katı, mühendis ve mimarlarda 4 katı, diğer yöneticilerde 3 katı, uzmanlık veya ustalık gerektiren işlerde 2 katı; ev hizmetleri ve diğer işlerde en az asgari ücret düzeyi esas alınır. Unvanı yalnızca daha düşük veya yüksek bir katsayıya ulaşmak için seçmeyin. Diploma, deneyim, görev açıklaması, iş sözleşmesi ve ücret beyanı birbiriyle tutarlı olmalıdır.
4. Sektör veya meslek özelindeki kuralları kontrol edin
Bilişim, eğitim, ev hizmetleri, sağlık, turizm, ileri teknoloji, kamu projeleri ve Bakanlığın ayrıca düzenlediği faaliyetlerde genel eşiklerden farklı hükümler bulunabilir. Eğitim ve sağlık sektöründe ilgili kurumdan ön izin gerekebilir. Bazı bilişim görevleri veya Ar-Ge ve teknoloji geliştirme bölgesi kapsamındaki pozisyonlarda istihdam ve mali yeterlilik kriterleri uygulanmayabilir; buna karşılık görev ve faaliyet alanının özel düzenlemeyle tam olarak örtüşmesi gerekir.
5. Yeni istisnayı yabancının geçmişiyle birlikte inceleyin
3 Ağustos 2026 itibarıyla, başvuru tarihinden önceki üç yılda en az bir yıl Türkiye’de çalışma izni, ikamet izni veya uluslararası koruma kapsamında yasal kalışı bulunan yabancılar için yapılan yurt içi başvurularda, aynı işyerinde en fazla üç yabancıyla sınırlı olmak üzere istihdam ve mali yeterlilik kriterlerinin uygulanmaması esastır. Bu işyerlerinde çalışma izinli yabancı sayısı Türk vatandaşı sayısını aşmamalıdır. Dördüncü ve sonraki yabancılarda genel istihdam ve mali yeterlilik şartları yeniden devreye girer.
İkamet hakkı ile çalışma hakkını birbirine karıştırmayın. Yalnızca Türkiye’de ikamet etmeyi planlayan kişiler için oturma izni ve ikamet danışmanlığı ayrı bir süreçtir; çalışma izni gerektiren faaliyete ikamet izniyle başlanamaz.
6. Başvuru yolu ve belgeleri doğru sıraya koyun
Yurt içi ve yurt dışı başvuru yolları aynı değildir. Yurt dışı başvuruda yabancı, dış temsilcilikten aldığı 16 haneli referans numarasını Türkiye’deki işverene iletir; işveren ikinci aşamayı e-İzin sistemi üzerinden tamamlar. Yurt içi başvuruda ise yabancının statüsüne ve güncel kurallara göre uygunluk kontrolü yapılmalıdır. Bakanlık, bilgi ve belgeleri tam olan usulüne uygun başvuruların değerlendirmesinin otuz gün içinde tamamlandığını belirtir; ek belge talebi bu başlangıcı etkiler.
7. İzin sonrası istihdam planını baştan kurun
Çalışma izni belirli işveren, işyeri ve görevle ilişkilidir. Personelin başka bir işverene geçmesi yeni izin gerektirebilir. İşverenin büyüme, vardiya ve işgücü planı bir bütün olarak ele alınmalıdır. Yabancı çalışan ihtiyacı daha geniş bir operasyon planının parçasıysa personel temini ve dış kaynak seçeneklerini de görev, süre ve mevzuat açısından ayrı değerlendirin.
Başvuruyu zayıflatan yaygın hatalar
- Çalışan sayısını yanlış SGK işyeri sicili üzerinden hesaplamak
- Şirketin mali verilerinde eski dönem veya farklı unvan kullanmak
- Görev tanımı, diploma ve ücret katsayısını birbiriyle eşleştirmemek
- Sektör özelindeki ön izin veya faaliyet belgesini atlamak
- İkamet iznini tek başına çalışma hakkı olarak yorumlamak
- İstisna kapsamına girildiğini belgeyle göstermeden beyan etmek
- Başvurudan sonra aynı görev ve ücret koşullarını sürdürememek
Bu hataların çoğu, e-İzin ekranına veri girilmeden önce hazırlanacak tek sayfalık bir uygunluk matrisiyle fark edilebilir. Matriste işveren eşiği, çalışan sayısı, pozisyon, ücret katsayısı, yabancının statüsü, başvuru yolu ve sektör belgesi ayrı sütunlarda gösterilmelidir.
Sonuç: önce uygunluğu kanıtlayın, sonra başvurun
Yabancı çalışma izni değerlendirme kriterleri tek bir sayıdan ibaret değildir. Doğru yaklaşım; işverenin mali ve istihdam yapısını, yabancının geçmişini, görevin niteliğini, ücret seviyesini ve sektör düzenlemesini aynı dosyada tutarlı biçimde göstermektir. Kriterler değişebileceği için başvuru tarihinde Bakanlığın resmî değerlendirme kriterleri sayfası yeniden kontrol edilmelidir.
Başvuru yapmadan önce işveren ve yabancı çalışan uygunluğunu kontrol ettirin. İstihdam, mali yeterlilik, ücret ve sektör şartlarını dosyanıza göre değerlendirmek için UG Danışmanlık ile ön uygunluk görüşmesi planlayın.
Sıkça sorulan sorular
Her yabancı çalışan için beş Türk vatandaşı şart mı?
Genel değerlendirmede temel kural budur. Ancak yüksek net satış, belirli sektör veya meslekler, yabancının yasal kalış geçmişi ve diğer özel durumlar nedeniyle istisna veya farklı uygulama bulunabilir.
500.000 TL sermaye, 8 milyon TL satış ve 150 bin dolar ihracat şartlarının hepsi gerekli mi?
Faaliyetteki bilanço esasına tabi genel bir işyerinde bu üç mali ölçütten birinin karşılanması yeterlidir. İşletmenin veya sektörün özel durumu ayrıca kontrol edilmelidir.
İkamet izni olan yabancı doğrudan çalışabilir mi?
Hayır. İkamet izni tek başına çalışma hakkı sağlamaz. Yabancının çalışmaya başlamadan önce çalışma izni veya uygun bir çalışma izni muafiyeti bulunmalıdır.
Kriterleri karşılamak çalışma iznini garanti eder mi?
Hayır. Kriterleri karşılamak başvurunun değerlendirilmesi için güçlü bir temel oluşturur; nihai karar Bakanlığın mevzuat ve uluslararası işgücü politikası kapsamında yaptığı incelemeye bağlıdır.
Kaynak ve güncellik notu: İçerik 3 Eylül 2026 tarihinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğünün değerlendirme kriterleri ve çalışma izni SSS sayfaları esas alınarak hazırlanmıştır.